ความจำเป็นของการใส่เดือยฟัน (Post & Core) และการสร้างแกนฟันในฟันกรามก่อนทำครอบฟัน 

หลังจากผ่านกระบวนการรักษารากฟันกรามจนปลอดเชื้อและอุดปิดคลองรากฟันเป็นที่เรียบร้อยแล้ว คนไข้หลายคนอาจเข้าใจผิดว่าขั้นตอนการรักษาสิ้นสุดลงแล้วและพร้อมกลับมาบดเคี้ยวอาหารได้ตามปกติ แต่ในความเป็นจริง ฟันกรามที่ผ่านการรักษารากฟันมาแล้วจะเปรียบเหมือนต้นไม้ที่ไม่มีชีวิต ส่งผลให้เนื้อมวลฟันมีความเปราะบางและเสี่ยงต่อการแตกหักได้ง่ายอย่างยิ่ง การบูรณะฟันกรามในระยะต่อมาจึงมีความสำคัญไม่แพ้กัน โดยเฉพาะขั้นตอนการใส่เดือยฟันและการสร้างแกนฟัน เพื่อเตรียมโครงสร้างให้พร้อมสำหรับการรองรับแรงบดเคี้ยวอันมหาศาล

การทำความเข้าใจบริบทของฟันกรามที่ต้องรับแรงเคี้ยวหนักกว่าฟันหน้า สามารถอ่านรายละเอียดเชิงเปรียบเทียบโครงสร้างเพิ่มเติมได้ที่ ความแตกต่างของการรักษารากฟันและทำครอบฟัน ระหว่าง “ฟันหน้า” ที่เน้นความสวยงาม กับ “ฟันกราม” ที่เน้นแรงบดเคี้ยว

ทำไมฟันกรามหลังรักษารากฟันถึงต้องใส่เดือยฟันและสร้างแกนฟัน

ฟันกรามที่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษารากฟัน ส่วนใหญ่เป็นฟันที่ผ่านการผุรุนแรง ฟันแตกหักขนาดใหญ่ หรือมีรอยอุดเดิมกว้าง ส่งผลให้สูญเสียเนื้อมวลฟันธรรมชาติไปแล้วมากกว่าครึ่งหนึ่ง ประกอบกับการกรอเปิดโพรงประสาทฟันเพื่อทำความสะอาดคลองรากฟัน ยิ่งทำให้ผนังฟันรอบข้างบางลงและขาดแกนกลางยึดเหนี่ยว

เดือยฟัน (Post) ทำหน้าที่เป็นเสาหลักที่ปักลงไปในคลองรากฟันส่วนที่อุดปิดแล้ว เพื่อทำหน้าที่ยึดเกาะและกระจายแรง ส่วนแกนฟัน (Core Build-up) คือการใช้วัสดุบูรณะสร้างเนื้อมวลฟันส่วนกลางขึ้นมาใหม่รอบๆ เดือยฟัน เพื่อทำหน้าที่เป็นฐานรองรับครอบฟันอีกชั้นหนึ่ง หากไม่มีการสร้างแกนฟันและใส่เดือยฟันในฟันกรามที่เหลือเนื้อมวลฟันน้อย ครอบฟันที่นำมาใส่จะไม่มีพื้นที่ยึดเกาะเพียงพอ และอาจหลุดล่อนหรือทำให้ตัวฟันแท้ใต้ครอบฟันหักสะบั้นลงได้อย่างง่ายดาย

สำหรับผู้ที่สนใจเกี่ยวกับความยากในการทำความสะอาดคลองรากฟันกรามก่อนที่จะนำมาสู่ขั้นตอนการใส่เดือยฟัน สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ ทำไมรักษารากฟันกรามถึงมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าและใช้เวลานานกว่า? ความซับซ้อนของจำนวนรากและคลองรากฟัน

ประเภทของเดือยฟันและการเลือกใช้ในฟันกราม

การเลือกประเภทของเดือยฟันขึ้นอยู่กับปริมาณเนื้อมวลฟันแท้ที่เหลืออยู่ รูปร่างของคลองรากฟัน และแรงบดเคี้ยวของคนไข้แต่ละราย โดยทันตแพทย์จะพิจารณาทางเลือกดังนี้

• เดือยไฟเบอร์ (Fiber Post): เป็นที่นิยมอย่างมากในปัจจุบัน ผลิตจากไฟเบอร์กลาสที่มีค่าความยืดหยุ่นใกล้เคียงกับเนื้อมวลฟันธรรมชาติ เมื่อได้รับแรงบดเคี้ยวหนักๆ เดือยไฟเบอร์จะช่วยกระจายแรงไปทั่วรากฟัน ลดความเสี่ยงของการเกิดรากฟันแตกหักในแนวดิ่ง อีกทั้งยังยึดเกาะกับวัสดุสร้างแกนฟันประเภทคอมโพสิตเรซินได้เป็นเนื้อเดียวกัน
• เดือยโลหะหล่อเฉพาะบุคคล (Cast Gold/Metal Post): เป็นเดือยที่ต้องทำการพิมพ์คลองรากฟันและส่งห้องแล็บทันตกรรมเพื่อหลอมโลหะตามรูปทรงคลองรากฟันของคนไข้โดยเฉพาะ เหมาะอย่างยิ่งสำหรับฟันกรามที่สูญเสียเนื้อมวลฟันไปเกือบทั้งหมด หรือมีคลองรากฟันขนาดใหญ่และบิดเบี้ยว ซึ่งเดือยสำเร็จรูปไม่สามารถใส่ได้พอดี

การเลือกใช้วัสดุที่ถูกต้องเป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันปัญหาฟันแตกหักใต้เหงือก เช่นเดียวกับการบูรณะฟันหน้าเปลี่ยนสีที่ต้องเลือกใช้วัสดุให้เหมาะสม สามารถศึกษาเคสฟันหน้าเพิ่มเติมได้ที่ ปัญหาฟันหน้าเปลี่ยนเป็นสีเทาดำหลังประสาทฟันตาย แก้ไขด้วยการรักษารากฟัน ฟอกสีฟันด้านใน และครอบฟันเซรามิก

ฟันกรามทุกซี่จำเป็นต้องใส่เดือยฟันหรือไม่?

แม้ว่าการสร้างแกนฟัน (Core Build-up) จะเป็นขั้นตอนที่จำเป็นสำหรับฟันกรามที่ผ่านการรักษารากฟันทุกซี่ แต่การใส่เดือยฟัน (Post) ไม่จำเป็นต้องทำในฟันกรามทุกซี่เสมอไป

หากฟันกรามซี่นั้นยังมีผนังเนื้อมวลฟันแท้เหลืออยู่หนาพอทั้ง 4 ด้าน และมีความสูงเหนือขอบเหงือกเพียงพอ ทันตแพทย์อาจพิจารณาทำเพียงการสร้างแกนฟันด้วยวัสดุอุดสังเคราะห์ โดยใช้นวัตกรรมอุดฝังเข้าไปในโพรงประสาทฟันเดิมเพื่อเพิ่มพื้นที่ยึดเกาะโดยไม่ต้องเจาะใส่เดือยลงไปในคลองรากฟัน ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงจากการเจาะคลองรากฟันเพิ่ม และในบางกรณีที่เนื้อมวลฟันกรามยังเหลืออยู่มาก ทันตแพทย์อาจเลือกใช้วิธีการบูรณะแบบอื่นโดยไม่ต้องทำครอบฟันเต็มซี่ สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ รักษารากฟันแล้วจำเป็นต้องทำครอบฟันทุกซี่ไหม? เมื่อไหร่ใช้ Onlay/Inlay แทนครอบฟันได้

สรุปความสำคัญของการเสริมรากฐานฟันกราม

การใส่เดือยฟันและการสร้างแกนฟันในฟันกรามคือขั้นตอนหัวใจสำคัญที่เปรียบเสมือนการลงเสาเข็มให้กับบ้าน ก่อนจะสร้างหลังคาซึ่งก็คือครอบฟัน การลงทุนสร้างรากฐานแกนฟันให้แข็งแรงจะช่วยให้ครอบฟันกรามทำหน้าที่บดเคี้ยวอาหารได้อย่างสมบูรณ์แบบ ทนทานต่อแรงกดมหาศาล และปกป้องฟันแท้ให้อยู่กับเราไปได้ยาวนานที่สุด

วางแผนการบูรณะฟันกรามหลังการรักษารากฟันอย่างมั่นใจและปลอดภัยได้ที่ Dental Image Clinic คลินิกทันตกรรมที่พร้อมให้คำแนะนำและดูแลคุณโดยทีมทันตแพทย์ด้านทันตกรรมบูรณะและประดิษฐ์ คัดสรรวัสดุเดือยฟันและครอบฟันคุณภาพสูงที่เหมาะสมกับสภาพฟันของคุณโดยเฉพาะ เพื่อคืนฟังก์ชั่นการเคี้ยวที่แข็งแรงและยั่งยืนให้กับคุณในทุกๆ วัน